İnsanlık tarih boyunca lezzetin peşinden gitmiş.
Ateşi bulunca avladığı hayvanları pişirerek yemeye başlamış, sonrasında buğdayla tanışmış ardından da baharatlarla yemeklerini çeşitlendirmiş ve lezzetlendirmiş.
İnsanlığın mutfak kültürü tarih boyunca zemginleşirken, İlk çağlardan itibaren Güney Asya'dan Avrupa'ya uzanan ana ticaret yoluna baharat yolu denilmiş.
Baharat Yolu, bir yandan dünya tarihini şekillendirirken, bir yandan da dünyanın ticaretine yön vermiş.
Eski çağlarda Doğu medeniyetlerinde kullanılan baharat, pahalı olmasından dolayı soylular tarafından tüketilmekteydi. Orta Çağ Avrupası’nda Baharat yolu vasıtasıyla; Kakule, zencefil, zerdeçal ve tarçın gibi baharatların satışı yapılıyordu.
Günümüzde ticaret baharat yolu üzerinden yapılmasa da insanlık lezzet arayışı sürdükçe baharat ticareti artarak devam edecek görünüyor.
Dünya baharat ticareti her geçen gün büyüyor.
Pazar araştırmalarına göre günümüzde dünya baharat ticareti 27 milyar dolarlık büyüklüğe ulaşmış durumda.
Dünya baharat pazarının 2030’a kadar 40 milyar USD’nin üzerine çıkması bekleniyor.
Baharat pazarı yıllar geçtikçe büyüyor. Bu büyüme hem geleneksel baharatlara hem de hazır karışım ve işlenmiş çeşnilere olan talebin artmasıyla destekleniyor.
Dünya genelinde yerel tatlara ilgi artıyor, bu da baharata talebi artırıyor.
Baharat tüketimini artıran etkenlerden birisi de dünya genelinde sağlık bilincinin yükselmesi, özellikle **zencefil, zerdeçal, tarçın gibi “fonksiyonel” baharatları daha popüler hale getiriyor. İnsanlık tuzdan uzaklaştıkça baharata yakınlaşıyor.
Baharat ihracatında Hindistan, Çin ve Vietnam öne çıkarken, ithalatta Amerika Birleşik Devletleri, Almanya, Suudi Arabistan, Hollanda listenin üst sıralarında yer alıyor.
Türkiye, baharat sektöründe özellikle defne yaprağı, kekik ve aromatik bitkiler gibi bazı ürünlerde güçlü bir konumda. Türkiye’nin yıllık baharat ihracatı 200 milyon doları aşıyor.
Ege İhracatçı Birlikleri verilerine göre 2025 yılının 11 aylık döneminde Türkiye 204 milyon dolarlık baharat ihracatına imza attı.
2024 yılının aynı döneminde de Türkiye’nin baharat ihracatı 202 milyon dolar omuştu.
Baharat ihracatında öne çıkan ürünler 65,4 milyon dolarla kekik, 47 milyon dolarla defne yaprağı ve 18,2 milyon dolarla kırmızı biber oldu.
Türkiye sumak ihracatında 11,5 milyon dolar döviz kazanırken, adaçayı ihracatı 10 milyon dolar, kimyon ihracatı 8,3 milyon dolar olarak kayıtlara geçti.
En çok baharat ihraç ettiğimiz ülkeler 39 milyon dolarla Amerika Birleşik Devletleri, 24,2 milyon dolarla Almanya ve 10,9 milyon dolarla Tayland oldu. Bu ülkeleri İngiltere, Fransa ve Hollanda izledi.
Ege Bölgesi, Türkiye’nin baharat ihracatında lider konumda. 2025 yılının ocak – kasım döneminde Türkiye’nin her 100 dolarlık baharat ihracatının 66 doları Ege Bölgesi’nden yapıldı. Ege İhracatçı Birlikleri üyeleri 135 milyon dolarlık baharat ihracatına imza attılar.
Ege Mobilya Kâğıt ve Orman Ürünleri İhracatçıları Birliği, baharatların daha katma değerli ve sağlıklı ihraç edilmesi, baharat ihracatında ihraç pazarlarımızla teknik uyumun sağlanması, uluslararası düzeyde Türk baharat sektörünün etkin bir şekilde temsil edilmesi amacıyla Ege Mobilya Kâğıt ve Orman Ürünleri İhracatçıları Birliği "EİB Baharat Teknik Komitesi"ni kurdu.
"EİB Baharat Teknik Komitesi" yanında baharat sektöründeki bir diğer güzel gelişme Kınık Tıbbi Aromatik Bitkiler Tarıma Dayalı İhtisas Organize Sanayi Bölgesi kurulum aşamasında. İzmir Ticaret Borsası öncülüğünde öncülüğünde kamu ve özel sektör desteğiyle hayata geçirilen ve KOSGEB Teknoloji Geliştirme Merkezi (TEKMER) Destek Programı kapsamında faaliyet gösterecek İzmir Tarım Teknoloji Merkezi (İTTM)’nin, hem üretim hem işleme hem de teknoloji altyapısıyla Ege Bölgesi'nin baharat ihracatına yeni bir ivme kazandıracak nitelikte. Ege Bölgesi’nin baharat ihracatına ivme kazandıracağına inanıyorum.
Baharat sektöründeki bu güzel gelişmeler sonrasında Türkiye’nin baharat ihracatı orta vadede 500 milyon dolara ulaşacaktır.
Sofralarınızda baharatlarla, bereketin ve lezzetin eksik olmaması dileğiyle.
