Türkiye’de 19 serbest bölgede 474’ü yabancı olmak üzere, toplamda bin 934 firma faaliyet gösteriyor.
Serbest bölgeler 2025 yılını 12,5 milyar dolar ihracat ve 28,55 milyar dolar ticaret hacmiyle geride bırakmıştı. Serbest bölgeler 2026 yılının ilk 7 ayında hem ihracat hem de ticaret hacminde büyümelerini sürdürdü. Serbest bölgeler ihracatlarını yüzde 7’lik artışla 7,7 milyar dolara yükselttiler.
Türkiye’nin ihracatından yüzde 4,8 pay alıyorlar
Türkiye 2026 yılının ocak – temmuz döneminde 161,6 milyar dolar ihracat rakamına ulaştı. Serbest bölgeler Türkiye’nin ihracatından yüzde 4,8 pay aldılar.
Ticaret Bakanlığı, serbest bölgelerin 7 aylık ihracat, ticaret hacmi ve istihdam verilerine açıkladı.
İlk olarak serbest bölgelerin ihracat ve ticaret hacmiyle ilgili performanslarını sizlerle paylaşmak istiyorum. Yazının devamında istihdamla ilgili son 3 yıldaki değişimi sizlere aktaracağım.
Serbest bölgeler temmuz ayında ihracatlarını yüzde 11,3’lük artışla 1 milyar 152 milyon dolara taşıdılar ve tüm zamanların ihracat rekorunu kırdılar.
Serbest bölgeler 100 dolarlık ithalata karşılık 161 dolar ihracat yapıyor
Serbest bölgelerin 7 aylık dönemde ihracatlarının ithalatlarını karşılama oranı yüzde 161 oldu. Bu veri 19 serbest bölgenin net ihracatçı yapısını ve küresel rekabetçiliklerini güçlendirdiklerini ortaya koydu.
Türkiye’nin ihracatının ithalatını karşılama oranının yüzde 72-74 aralığında olduğunu dikkate aldığımızda serbest bölgeler Türkiye’nin ihracatının ithalatını karşılama oranının 2 katından fazla bir başarıyı ortaya koyduklarını görüyoruz.
2026 yılı ocak – temmuz döneminde serbest bölgelerin toplam satışlarında ihracatın payı yüzde 76,8’e yükseldi. Bu veri, tüm zamanların en yüksek ocak-temmuz verisi olarak kayıtlara geçti.
Serbest bölgelerin ihracatları katma değer açısından irdelendiğinde; ihracat deseninde katma değerli ürünlerin ihracatı güç kazanmayı sürdürdü.
İhracatın yüzde 57,4’ü orta-ileri teknoloji ve yüksek teknoloji ürünlerden oluşuyor
Serbest bölgelerin toplam ihracatının yüzde 50,4’ü orta-ileri teknoloji ürünlerinden oluştu.
Yüksek teknolojik ürünlerin payı yüzde 7’ye ulaştı. Böylelikle orta-ileri teknoloji ve yüksek teknoloji ürünlerin ihracatı toplam içerisinde yüzde 57,4’e yükseldi.
Orta-ileri teknoloji ve yüksek teknoloji ürün ihracatı Türkiye’nin genel ihracatında yüzde 44 seviyesinde. Serbest bölgeler, Türkiye ortalamasını 13,4 puan geçmiş durumda.
Ege Serbest Bölgesi ihracat ve ticaret hacminde açık ara lider
Türkiye’deki 19 serbest bölge arasında öne çıkan serbest bölgelerin ihracat performansına baktığımızda; Ege Serbest Bölgesi, Ocak-Temmuz döneminde ihracatını bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 7,2 artırarak 1 milyar 831 milyon dolardan 1 milyar 963 milyon dolara yükseltti. Ege Serbest Bölgesi bu ihracat tutarıyla toplam ihracattan yüzde 25,5 pay aldı.
İkinci sırada 1 milyar 205 milyon dolarlık ihracatla Bursa Serbest Bölgesi yer alırken, zirvenin üçüncü basamağına 447 milyon dolarlık ihracatla Antalya Serbest Bölgesi adını yazdırdı.
Ege Serbest Bölgesi, yurt dışı ve Türkiye ile ticarette 3,73 milyar dolar hacme ulaşarak, serbest bölgelerin toplam ticaret hacminin yüzde 22’sini tek başına gerçekleştirdi.
Serbest bölgelerde istihdam kan kaybediyor
Serbest bölgelerin ticaret hacmi ve ihracat rakamları artarken istihdam sayıları kan kaybediyor. 2023 yılında 19 serbest bölgede istihdam edilen kişi sayısı 100 bin kişiye dayanmışken, günümüzde 19 serbest bölge 87 bin 655 kişiye doğrudan istihdam sağlayabiliyor.
Serbest bölgelerdeki istihdam sayısı 3 yılda 12 bin kişinin üzerinde gerilemiş durumda. İstihdam kaybıyla ilgili görüşlerine başvurduğumuz Serbers Bölgeler Kurucuları ve İşleticileri Derneği (SEBKİDER) Başkanı Yusuf Kılınç, 2023’ten günümüze emek-yoğun sektörlerin rekabetçiliklerini kaybetmelerinin ana etken olduğunun altını çizdi.
SEBKİDER Başkanı Yusuf Kılınç: “Emek-yoğun ve düşük katma değerli sektörlerde istihdam kaybı yaşanıyor”
“Serbest bölgelerde 2023 yılından bu yana emek-yoğun ve düşük katma değerli sektörlerde faaliyet gösteren firmalarda hem kapanış hem de istihdam kaybı yoğunlaşmış durumda. Çalışan maliyetlerindeki artış emek – yoğun sektörlerimizin rekabetçiliğini olumsuz etkiliyor. Tekstil, konfeksiyon, ayakkabı, çanta gibi sektörler üretimlerini rekabetçi maliyet bulabildikleri ülkelere kaydırmış durumda. Serbest bölgelerden katma değerli ürün ihracatı yapan firmalar ihracat artışına katkı sağlamayı sürdürüyor. Sserbest bölgelerin avantajlarını anlatarak yüksek katma değerli üretim yapan ulusal ve uluslararası yatırımcıları bölgelerimize çekerek istihdamı yeniden 100 binli seviyelere çekme hedefindeyiz. Aynı zamanda ihracat ve ticaret hacimlerinde artışı sürdürüp ülke ekonomisine katma değer yaratmaya devam edeceğiz.”
Serbest bölgelerin istihdamdaki kan kaybının durduğu, istihdamda artışa geçtikleri, ihracat ve ticaret hacimlerinin arttığı bir ekonomik iklimin ülkemizde tekrar tesis edilmesini diliyoruz.
